W południowo-wschodniej części Bydgoszczy, na terenie Zakładów Chemicznych znajduje się ogromny kompleks, złożony z kilkuset budynków fabrycznych. Powstały one w okresie II wojny światowej. Tu w latach 1942-45 produkowano materiały wybuchowe i amunicję na potrzeby hitlerowskiej machiny wojennej. Tu, pod nadzorem niemieckich specjalistów,  pracowały tysiące jeńców i robotników przymusowych z całej Europy.

Firma Dynamit Aktien Gesellschaft kontynuowała działania znanej fabryki dynamitu, założonej jeszcze w XIX w. przez Alfreda Nobla. W okresie II wojny światowej przedsiębiorstwo uległo znacznej rozbudowie. Centrala miała siedzibę w Troisdorfie k. Bonn, natomiast na terenie ówczesnej Rzeszy rozmieszczono oddziały terenowe. Dwa z nich znajdują się w obecnych granicach Polski: w Krzystkowicach (lubuskie) oraz Bydgoszczy.

 Zespół bydgoski dzielił się dwie części – wschodnią i zachodnią. W pierwszej odbywało się przetwarzanie kruszących materiałów wybuchowych oraz amunicji; w części zachodniej produkowano proch, nitroglicerynę i  nitrocelulozę. Szczególnie wysokie wartości historyczne prezentuje NGL-Betrieb, gdzie mieściła się wytwórnia nitrogliceryny.

To unikatowy w skali europejskiej przykład żelbetowego budownictwa fabrycznego I poł. XX wieku, zdradzającej ponadto cechy monumentalnej, wręcz megalomańskiej architektury hitlerowskiej. Poszczególne budynki są połączone systemem naziemnych i podziemnych tuneli o łącznej długości prawie dwóch kilometrów. Całość jest dobrze zachowana, ponieważ w zasadzie od zakończenia wojny fabryka nie była użytkowana; jedynie przez pewien czas część budynków pełniła funkcję magazynową.

Jesienią 2007 roku Zespół NGL-Betrieb został przejęty przez Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy. Obecnie trwają prace nad opracowaniem nowego programu funkcjonalnego i trasy muzealno-turystycznej. Doskonale zachowana architektura tej części DAG-Fabrik i jej wysokie wartości historyczne pozwalają na sformułowanie generalnej koncepcji, która polega na stworzeniu skansenu architektury przemysłowej.

W dawnej wytwórni nitrogliceryny będzie się mieścić muzeum techniki XX wieku, park maszyn itp. W części obiektów planuje się odtworzenie w interaktywnej formie cyklu produkcyjnego. Zamierzamy także wykorzystać walory malowniczej, gęsto zalesionej Puszczy Bydgoskiej, tak, aby istniała możliwość organizacji wystaw plenerowych, happeningów i innych atrakcji pod gołym niebem.



Designed: Jimpenny / Programmed: FreshData